Is Rambam de redding van de NPO?

Bas van Teylingen, clickbait, De Social Code, influencers, NPO, Rambam, redding van NPO, Snapking, social influencers, Teylingen, vloggers, YouTube

Vanmorgen heb ik online een aflevering van het NPO tv-programma Rambam teruggekeken waarin social influencers op het hakblok lagen. Het doel was te bewijzen dat influencers werkelijk alles doen voor geld en geen moreel besef hebben. Behalve online was het programma op donderdag 17 januari 2019 ook op televisie te bekijken. Maar zoals we onderhand wel weten, kijken er steeds minder mensen lineaire televisie. Volgens de laatste SKO-cijfers is de leeftijd van de NPO-kijker gemiddeld 58 jaar, dus zal wel iemand het daar hebben gezien.

Maar waar maak ik me dan druk over?

Nou, lees even mee met de beschrijving die bij de aflevering staat:

De Rambammers duiken in de wereld van influencers. Ze zijn ooit begonnen op hun zolderkamertje als onschuldige vloggers, maar inmiddels kan niemand meer om ze heen: influencers.

Twee zinnen verder zijn we pas en nú al staan mijn haren overeind. Niet elke influencer is immers begonnen op een zolderkamertje en óók niet elke influencer is onschuldig. Neem bijvoorbeeld Snapking, de YouTuber die al heel vaak in het nieuws is geweest door zijn wangedrag, oplichtingspraktijken, verdenkingen van seks met minderjarige meisjes en ga zo maar door. Snapking, echte naam Tim van Teunenbroek, is met YouTube begonnen om geld te verdienen en beroemd te worden. Deze jongen is het afvoerputje van de Nederlandse YouTube community en de meeste succesvolle YouTubers willen niets met hem te maken hebben. Maar door hem nu als meetlat voor een uitzending over influencers te nemen, neem je een loopje met de werkelijkheid. Maar goed, het is nog niet klaar, we lezen verder:

Ze delen van alles met ons: liefdes, ruzies, wat ze eten, drinken en dragen. Door deze openheid voelen ze bijna als echte vrienden. Maar hoe oprecht zijn deze influencers nog, nu er steeds meer geld valt te verdienen in deze business?

Rambam doet het hiermee voorkomen alsof influencers een nieuw fenomeen zijn. Maar niets is minder maar: alleen de naam ‘influencer’ is relatief nieuw. Het fenomeen van een bekend persoon die goederen of diensten aanprijst, is echter van alle tijden. Elvis Presley en De Beatles waren ook al influencers. En denk eens aan alle BN-ers die we in reclames voorbij hebben zien komen de afgelopen jaren. Die voelden door hun oprechtheid toch ook bijna als echte vrienden, en als ze iets aanprezen op radio, tv of in een magazine dan geloofden we dat. Of denk aan influencer Filemon Wesselink  die in ‘Spuiten en Slikken’ op televisie voor een jong publiek week in week uit deed alsof de meest gevaarlijke drugs snoepjes waren. Niks nieuws dus. We lezen weer verder:

Rambam laat zien hoe ‘influencer marketing’ in zijn werk gaat en onderzoekt hoe ver sommige vloggers gaan voor wat geld. Rambammer Sahil probeert ondertussen zelf wat extra geld te verdienen als micro-influencer. De Rambammers zoeken de grens op.

Ze zoeken zeker de grens op. Namelijk die van de geloofwaardigheid van Rambam zelf. Los van het feit dat je anno 2019 nogal ongeloofwaardig en ‘oud’ overkomt als je alle influencers of YouTubers ‘vloggers’ noemt, is het namelijk wel heel erg makkelijk als je maar één kant van de huidige status van influencers in Nederland laat zien. Nou heeft de redactie van RamBam er sowieso een handje van om aan nogal eenzijdige (soms zelfs ronduit tendentieuze) berichtgeving te doen, dus de andere zijde verdient ook aandacht.

Zo is vorig jaar De Social Code opgesteld. De Social Code is gemaakt door een groep influencers in samenwerking met het Commissariaat voor de Media, mediabureaus, agentschappen en belangenorganisaties. Deze groep vindt het belangrijk om transparant te zijn over reclame in onlinevideo en aanverwante social media. Transparantie over reclame is namelijk verplicht in Nederland. Lieve mensen van Rambam, doe je huiswerk eerst even goed in plaats van een eenzijdig beeld te schetsen voor de opa’s en oma’s die zich voor de tv verslikken in hun koffie en denken dat al hun kleinkinderen in levensgevaar zijn.

En dan het laatste stukje uit de beschrijving:

Zijn influencers bereid om een extreem ongezond energiedrankje te promoten? Eentje met tien keer zoveel taurine als normaal en dus heel gevaarlijk voor de doelgroep? En zijn ze bereid daarbij te ‘vergeten’ te melden dat het om reclame gaat? Zolang je maar flink wat geld biedt, blijkt het sommige influencers niks uit te maken.

Dit is wat we noemen: stemmingmakerij. Op YouTube noemen we dit gewoon ordinaire clickbait. Wikipedia: Clickbait (letterlijk: “klikaas”) is bij internetjournalistiek en bijvoorbeeld YouTube-amusement het gebruik van een misleidende, sensationele titel van een artikel, video, e.d., in een poging om de lezer tot een “klik” te verleiden en zo meer inkomsten uit internetreclame te genereren.

De uitzending zelf

In de uitzending gingen de vier presentatoren op een ‘lollige’ manier het fenomeen social influencers, reclame en de grenzen aan de kaak stellen. Op een Ernst en Bobbie-achtige manier. Jawel, er was zelfs een plaksnor. Eerst vroegen ze zich af of ze influencers zover konden krijgen om pindakaas op hun gezicht te smeren voor geld. Ze plaatsten een oproep op een internationaal influencersplatform, waar het gros van de Nederlandse top-influencers… niet bij is aangesloten. Die hebben dat namelijk helemaal niet nodig en houden zich netjes aan de eerdergenoemde Social Code. Geen relevante vergelijking dus. En ja, er waren mensen die een reactie gaven en als voorbeeld daadwerkelijk pindakaas op hun gezicht hadden gesmeerd. Lachen, gieren, brullen. Maar het voegde niets toe aan het onderzoek betreffende Nederlandse influencers die de Nederlandse kinderen op een kwalijke manier zouden beïnvloeden.

De “expert” aan het woord

Opmerkelijk dat er een dame aan het woord is die volgens de naamtitel een ‘expert’ is op het gebied van social media. Maar zodra deze mevrouw begon over ‘vloggers’, kon ik haar al niet meer serieus nemen. Ook het feit dat ze niet sprak (want waarschijnlijk niet wist) over de Social Code en daarnaast ‘vergat’ te melden dat het eigenlijk juist steeds beter gaat op social media en reclame, maakte het er voor mij niet beter op. Ze had net zo goed iemand van de Telegraaf kunnen zijn. Of een overblijfmoeder. Maar deze “expert” genoot er zichtbaar van om de ‘vloggers’ met de grond gelijk te maken. Beste Rambam, waarom vraag je niet gewoon YouTubers Dylan Haegens of Rutger Vink wat zij ervan vinden? Dát zijn namelijk de echte experts. Oh, ze wilden niet? Nee, vind je het gek.

En dan Snapking en het gevaarlijke drankje…

Het klinkt bijna als een sprookje. En dat was het ook. YouTuber Snapking ging akkoord om reclame te maken voor een zelfverzonnen drankje van Rambam dat 10 keer zoveel suiker bevatte als een normaal drankje en nog niet was goedgekeurd door de Voedsel en Waren Autoriteit. Bovendien zou het drankje gevaarlijk zijn voor kinderen, en dat is immers de doelgroep van deze YouTuber met het IQ van een tuinhek en het moreel besef van een aardbei.

Na een rondje bellen binnen mijn netwerk weet ik inmiddels dat een groot aantal bekende influencers door Rambam is benaderd, maar dat elk normaal denkend mens gewoon nee heeft gezegd. En dus zat er voor de journalisten van dit programma echt niets anders op dan werkelijk af te dalen in het riool. Snapking is al zo vaak door de mand gevallen. Hij is al zo vaak voor schut gezet op tv en social media, hij is een ‘living meme’. Iedereen weet dit en zijn kijkers ook. Die heeft hij namelijk nauwelijks meer. Om hem als voorbeeld te nemen voor de Nederlandse influencer markt, is dus niet alleen creatieve armoede, het is ook gewoon kijkersbedrog. Toon dit dan aan bij Enzo Knol, Stuk TV of Dylan Haegens en je hebt een case. Maar dit is alsof je in 2019 zegt: hey jongens, ik heb een boek gelezen over de Tweede Wereldoorlog en wisten jullie dat Hitler best wel een foute man was?

En nee: Rambam is dus níet de redding van de NPO

Op de site van de publieke omroep lees ik nog tussen de missie en identiteit: BNNVARA stimuleert iedereen zelf een mening te vormen en die te delen. Onze betrokkenheid houdt niet op bij het signaleren, kritisch volgen en verdiepen; we zorgen ervoor dat onze programma’s een positief effect hebben op de samenleving. En ook: We kennen geen grenzen: niet in de organisatie en niet in de wereld.

Een mooie tekst. Het zou een grafschrift kunnen zijn. En Rambam draagt de NPO met dit soort uitzendingen vrolijk ten grave.

Bas van Teylingen is Creative Chief Officer & partner bij Online Cookie Collective, een Creative Digital Production Partner dat merken en mensen helpt met online videocontent en influencer marketing. Werkt zowel voor- als achter de schermen binnen media. Regisseur van vele succesvolle (online) formats en bewezen lineaire televisieprogramma’s. YouTuber (50K+ abonnees) en oprichter van De Tube School, de eerste school in Nederland waar jonge mensen en merken alle facetten van YouTube en content creatie leren van de grote YouTubers zelf. Regisseur en co-producent van de eerste echte YouTube bioscoopfilm in Nederland en België: De Film van Dylan Haegens. Geeft als spreker lezingen over toegepaste creativiteit, digitale transformatie, authenticiteit en ethiek binnen (online) media met YouTube als expertise. Bas is YouTube Certified.

Talpa koopt StukTV. Meesterzet of zeepbel?

#first, Hilversum, John de Mol, medialandschap, Mindshare, StukTV, Talpa, Talpa Network, traditionele media, video on demand, VOD, YouTubers

Gisteravond was er ineens opzienbarend nieuws. John de Mol maakte namelijk bekend dat Talpa het zeer succesvolle YouTube kanaal StukTV had gekocht. Een top 3 YouTube kanaal in Nederland: 1.934.230 abonnees en in totaal 707.028.320 weergaven. En daarnaast meldde De Mol dat de voorman van StukTV, Giel de Winter, creatief directeur is geworden van de afdeling Social van Talpa. Het is de eerste keer in Nederland dat een groot mediabedrijf een dergelijke aankoop doet. Ze kopen niet alleen het YouTube kanaal met alle bestaande content, maar ook het kernteam van makers achter StukTV dat wekelijks de content bedenkt en produceert.

Niet de eerste keer

In 2016 was er in Amerika een vergelijkbare situatie. CNN kocht het bedrijf Beme van ’s werelds bekendste YouTuber Casey Neistat voor 25 miljoen dollar. Groot nieuws natuurlijk. En minstens zo opzienbarend. Klein verschil is dat CNN niet het kanaal van Neistat kocht, maar alleen zijn bedrijf. Een jaar later kondigde Neistat aan dat hij het bedrijf alweer ging verlaten. De samenwerking en de resultaten waren toch niet zo uitgepakt als men van tevoren had gedacht. En na zijn vertrek stopte CCN met het bedrijf dat het veertien maanden daarvoor nog had gekocht.

Waarom is het StukTV huwelijk met Talpa wel een succes?

John de Mol laat Nederland zien dat hij YouTube als platform echt serieus neemt. En zoals hij zelf zegt: ‘Hiermee maken wij een statement: wij willen ook in het online social domein hét Nederlandse mediabedrijf worden’ En dat is goed voor het Nederlandse medialandschap. Het is een signaal naar adverteerders, zenders, omroepen, media- en reclamebureaus en ook naar andere YouTubers.

Met andere woorden: YouTube neemt de rechtmatige plaats in binnen de traditionele media. Het kan niet langer afgedaan worden als ‘die online speeltuin voor kinderen waar schreeuwende vloggers verrassingseieren uitpakken en slijm maken’ een metafoor voor de manier waarop er al jaren door veel traditionele media negatief over YouTube gepraat wordt.

Giel de Winter als creatief directeur binnen de afdeling social van Talpa is ook een interessante move. Al eerder is er in een column geroepen door CCO van Talpa Network Ruud de Langen (voorheen Mindshare) dat De Winter programmadirecteur moest worden bij RTL Nederland om daar de boel eens flink op te schudden. Daar werd door een hoop mensen lachwekkend op gereageerd.

Terwijl het eigenlijk niet eens zo’n slecht idee was. De leeftijd van de kijker op lineaire tv gaat elk jaar alleen maar omhoog omdat de jonge kijkers aan de onderkant massaal afscheid nemen van lineaire tv en kiezen voor VOD. Of dat nu YouTube, Videoland, Twitch of Netflix is. Een frisse kijk van een succesvol maker met relevante kennis zou dan een slimme zet kunnen zijn. En dat ziet Talpa dus ook.

Werken voor een baas

Alleen is de vraag of Giel de Winter daadwerkelijk voor een baas kan werken? Hij is namelijk een YouTuber, een autonome maker die maakt waar hij zin in heeft, die volledig zijn onderbuikgevoel volgt, een rebel, een zelfstandig ondernemer. Hij is ooit met YouTube begonnen omdat hij eigen content wilde maken en hij met zijn ideeën niet kon doordringen tot de Hilversumse kringen. Hij had goede, creatieve ideeën, hij wilde TV maken. Vandaar ook de naam StukTV. Op eigen kracht is hij gekomen waar hij nu is, maar nu komt daar verandering in. Ik ken de details van de deal niet, maar de Winter gaat nu in het grootste mediabedrijf van Nederland werken en daarmee zal hij ook een deel van zijn autonomie in moeten leveren.

Twee kanten

Een andere vraag is wat de insteek van Talpa is. Dat kan namelijk twee kanten op gaan. In mijn ogen kan er maar één kant succesvol zijn en dat is dat Talpa flink gaat investeren in YouTube kanalen, mensen en content. En dat het daarmee de YouTube markt ‘volwassen’ maakt. De andere kant is proberen lineair kijken te ‘verjongen’ met YouTube content. Oftewel de cord cutters en de cord neversvan deze wereld weer proberen terug te halen naar lineaire tv.

Dat laatste lijkt mij een Mission Impossible. In 2015 heb ik het kanaal #FIRST opgezet voor Ziggo met dezelfde insteek en dat is faliekant mislukt. Tenminste, op tv. Op YouTube daarentegen is het een enorm groot succes en met gemiddeld 7 miljoen views per maand het grootste Nederlandse jongerenplatform op YouTube. Met andere woorden: jongeren keren niet meer terug naar lineaire tv.

Volgen er meer?

Grote vraag is of Talpa nu meer YouTubers in gaat lijven. Bij de bekendmaking gisteren waren er meer grote YouTubers aanwezig en het zou zomaar kunnen zijn dat de overname van StukTV pas het begin is. Als YouTuber is het elke keer weer de onzekerheid of jouw video gaat scoren. Je moet altijd vooraf zelf investeren in je content en het is de vraag of je dat met views en campagnes gaat terugverdienen. Met Talpa achter je kun je in principe bedenken en maken wat je wilt. En dat was ook wat John de Mol zei tegen de jongens van StukTV: ga maar maken wat je wilt. Een aanlokkelijk aanbod waar menig succesvol YouTuber toch even van achter zijn of haar oren zal krabben.

Wat vinden de abonnees hiervan?

Dat is een zeer belangrijke vraag die we vooral niet moeten vergeten. Zonder de abonnees die zorgen voor die maandelijkse views ben je nergens. Blijven ze loyaal? Is de YouTube content straks nog wel ‘YouTube genoeg’ of zien ze het als verkapte tv content op YouTube. En begrijp mij niet verkeerd. Ik ben een groot voorstander van kwalitatief betere content op YouTube, om niet te zeggen ‘tv waardige content’. En dat is ook de wens vanuit Google. Het zolderkamer sfeertje heeft zijn langste dagen wel gehad. En dan bedoel ik niet dat we TV-content 1 op 1 moeten uploaden op YouTube, maar dat er voor elke kijker onder de 58 (de leeftijd van de gemiddelde NPO kijker.) relevante, kwalitatieve content moet komen op YouTube.

If you can’t beat them, join them!’

Eerder gaf John de Mol aan dat hij het gevecht wilde aangaan met Google en Facebook. Een interessante gedachte waarin ik nog wel mogelijkheden zag, maar nu lijkt het tij gekeerd. Ik denk mede door de komst van Ruud de Langen die eerder dit jaar overstapte van Mindshare naar Talpa Network om daar leiding te geven aan alle creatieven binnen Talpa Network.

Gamechangers

Ik hoop van harte dat dit de revolutie is waar we al tijden op zitten te wachten. Dat YouTube nu eindelijk volwassen gaat worden in het Nederlandse medialandschap. Ik hoop dat Giel zijn autonomie kan behouden binnen het immense Talpa concern. Dat John de Mol en Ruud de Langen hem de vrijheid geven die hem gemaakt hebben tot wat hij nu is. Ik hoop dat Talpa inziet dat ze niet moeten proberen de jonge kijker met deze stap terug te kunnen halen naar lineair kijken en/of luisteren. Ik hoop dat we over een aantal jaar met een grote glimlach kunnen terugkijken op dit moment. Geen Casey Neistat scenario, maar een geslaagd huwelijk tussen StukTV en Talpa Network!

Bas van Teylingen is Creative Chief Officer & partner bij Online Cookie Collective, een Creative Digital Production Partner dat merken, mensen en bedrijven helpt met digitale transformatie op het gebied van social video (P/S/T/A/VOD), influencer marketing en original online content. Werkt zowel voor- als achter de schermen binnen media. Regisseur van vele succesvolle (online) formats en bewezen lineaire televisieprogramma’s. YouTuber (52K+ abonnees) en oprichter van De Tube School, de eerste school in Nederland waar jonge mensen, bedrijven en merken alle facetten van YouTube en content creatie leren van de grote YouTubers zelf. Regisseur en co-producent van de eerste echte YouTube bioscoopfilm in Nederland en België: De Film van Dylan Haegens. Geeft als spreker lezingen over toegepaste creativiteit, digitale transformatie, authenticiteit en ethiek binnen (online) media met YouTube als expertise. Bas is YouTube Certified.